ევროპის გოტიკური ნაგებობები

პარიზის სენტ-შაპელში ყურადღებას პირველად ვიტრაჟები იქცევს. ზედა კაპელას თხუთმეტი უზარმაზარი სარკმელი აკრავს, რომელთა ფერადი მინის პანელები ქვის უჩვეულოდ თხელ ჩარჩოებშია ჩასმული. ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში გოტიკური არქიტექტურა განსხვავებულ სახეს იღებს: მილანის საკათედრო ტაძარს მოჩუქურთმებული მარმარილო გამოარჩევს, კელნის ტაძარს მაღალი კოშკები, ვენეციის დოჟების სასახლეს კი სანაპიროსკენ მიმართული ფასადები. ამ სტილს მცირე სამეფო სამლოცველოებიც ეკუთვნის და მონუმენტური ნაგებობებიც, რომელთა დასრულებას საუკუნეები დასჭირდა.

საგრადა ფამილია, ბარსელონა, ესპანეთი

საგრადა ფამილიას მშენებლობა 1882 წელს ნეოგოტიკური პროექტით დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ სამუშაო ანტონი გაუდიმ ჩაიბარა და თავდაპირველი ჩანაფიქრი მნიშვნელოვნად შეცვალა. მან გოტიკური ტაძრების აგების ტრადიცია ბუნებაში დანახულ ფორმებსა და საკუთარ გეომეტრიულ გათვლებს დაუკავშირა. ამიტომ საგრადა ფამილია გოტიკის გავლენას ინარჩუნებს, თუმცა გაუდის არქიტექტურა ამ სტილის ფარგლებს სცდება.

ტაძრის ინტერიერში განსაკუთრებით შთამბეჭდავია მაღალი სვეტები, რომლებიც ზემოთ ხის ტოტებივით იყოფა და ჭერს ებჯინება. ეს ფორმა მხოლოდ დეკორატიული ჩანაფიქრი არ არის: განშტოებული სვეტები კონსტრუქციის სიმძიმეს ანაწილებს. გაუდის სურდა ტაძრის შიდა სივრცე ტყეს დამსგავსებოდა, ამიტომ სვეტების აგებულებაც ხეების ფორმის შესწავლით შეიმუშავა.

სენტ-შაპელი, პარიზი, საფრანგეთი

სენტ-შაპელი ლუი IX-ის დაკვეთით წმინდა რელიკვიების შესანახად აშენდა და 1248 წელს აკურთხეს. აქ შუა საუკუნეების ვიტრაჟების გამორჩეული ნიმუშებია თავმოყრილი. ზედა კაპელა ისე დააპროექტეს, რომ ქვის საყრდენებს რაც შეიძლება მცირე ადგილი დაეკავებინა და შენობაში მეტი სინათლე შესულიყო. ვიტრაჟებზე ბიბლიური სცენებია გამოსახული. სენტ-შაპელის სილამაზე ყველაზე უკეთ შიგნიდან ჩანს: აქ არქიტექტურული დეტალები ისეა განაწილებული, რომ ყურადღება თითქმის მთლიანად ვიტრაჟებზეა მიმართული.

ვესტმინსტერის სასახლე, ლონდონი, ინგლისი

ვესტმინსტერის სასახლე ტემზის სანაპიროზე დგას და ბრიტანეთის პარლამენტის ორივე პალატას აერთიანებს. შენობის დღევანდელი სახე XIX საუკუნეში ჩამოყალიბდა, მას შემდეგ, რაც 1834 წლის ხანძარმა ძველი სასახლის დიდი ნაწილი გაანადგურა. ახალი კომპლექსის პროექტი ჩარლზ ბარიმ შეიმუშავა, გოტიკური დეკორისა და ინტერიერის დეტალებზე კი მასთან ერთად ოგასტეს პიუჯინი მუშაობდა. ვესტმინსტერი ნეოგოტიკური არქიტექტურის გამორჩეული ნიმუშია, რომელშიც შუა საუკუნეების ფორმები ვიქტორიანული ეპოქის მასშტაბითა და სიზუსტითაა შესრულებული.

მილანის საკათედრო ტაძარი, მილანი, იტალია

მილანის დუომო მარმარილოთი და უხვი სკულპტურული მორთულობით გამოირჩევა. მისი მშენებლობა 1386 წელს დაიწყო. მშენებლობაზე ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის არქიტექტორები, მოქანდაკეები და ქვისმთლელები მუშაობდნენ, რომლებიც განსხვავებულ მეთოდებსა და მხატვრულ მიდგომებს იყენებდნენ. სამუშაოები საუკუნეების განმავლობაში გრძელდებოდა. ეს ხანგრძლივი ისტორია ტაძრის ხიბლის ნაწილია: მასში გოტიკური არქიტექტურა, შემდგომი ეპოქების მხატვრული ცვლილებები და ოსტატთა მრავალი თაობის ნამუშევარია გაერთიანებული.

კიოლნის საკათედრო ტაძარი, კიოლნი, გერმანია

კიოლნის საკათედრო ტაძარი თავისი გიგანტურობით იქცევს ყურადღებას. მონუმენტური ხუთნავიანი ნაგებობის ორი კოშკის სიმაღლე დაახლოებით 157 მეტრს აღწევს. მშენებლობა 1248 წელს დაიწყო, თუმცა მხოლოდ 1880 წელს დასრულდა. ამიტომ მისი ნაცნობი სილუეტი შუა საუკუნეების ჩანაფიქრისა და XIX საუკუნეში მის განსახორციელებლად გაწეული ძალისხმევის შედეგია. კიოლნის ტაძარი ევროპის იმ ცნობილ ისტორიულ ნაგებობებს მიეკუთვნება, რომლებმაც საბოლოო სახე საძირკვლის ჩაყრიდან გაცილებით გვიან მიიღო.

ბატალიის მონასტერი, ბატალია, პორტუგალია

პორტუგალიის ბატალიის მონასტერი მორთულობის სიუხვით გამოირჩევა. იგი 1385 წლის ალჟუბაროტის ბრძოლაში პორტუგალიელთა გამარჯვების აღსანიშნავად დააარსეს. მონასტრის მშენებლობა სამეფო ოჯახის რამდენიმე თაობისთვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პროექტი იყო. აქ გოტიკური არქიტექტურა მანუელინოს სტილის რთულ ორნამენტებთან ერთად განვითარდა. ეს განსაკუთრებით შიდა ეზოს გარშემო მოწყობილი გალერეის ქვის მორთულობაში ჩანს. დამაარსებლის კაპელაში ჟუან I-ისა და ფილიპა ლანკასტერელის სამარხის თავზე რვაქიმიანი ვარსკვლავის ფორმის კამარაა აღმართული. ამ სივრცეში არქიტექტურული სიახლე სამეფო ოჯახის ისტორიას უკავშირდება.

წმინდა ვიტუსის საკათედრო ტაძარი, პრაღა, ჩეხეთი

წმინდა ვიტუსის საკათედრო ტაძარი პრაღის ციხესიმაგრის კომპლექსში მდებარეობს. შენობის იერში კარგად ჩანს მშენებლობის ხანგრძლივი ისტორია. გოტიკური ტაძრის მშენებლობა კარლ IV-მ 1344 წელს დაიწყო. სამუშაოები შეწყდა, მოგვიანებით კი ნაგებობა ნეოგოტიკურ სტილში დაასრულეს და 1929 წელს აკურთხეს. ინტერიერში განსაკუთრებით წმინდა ვაცლავის კაპელა გამოირჩევა. კედლების ნაწილი ძვირფასი ქვებითაა მოპირკეთებული, მათ ზემოთ კი მხატვრობაა, მათ შორის XIV საუკუნიდან შემორჩენილი ნამუშევრებიც. დიდი ტაძრის შიგნით ეს მცირე კაპელა მორთულობის განსაკუთრებული სიუხვით გამოირჩევა.

კინგს-კოლეჯის კაპელა, კემბრიჯი, ინგლისი

კემბრიჯის კინგს-კოლეჯის კაპელაში მხოლოდ ჭერის დასათვალიერებლადაც ღირს შეჩერება. მისი ვრცელი მარაოსებრი კამარა რთული გეომეტრიული ნახატით გამოირჩევა. ინტერიერს XVI საუკუნის ვიტრაჟები და მგალობელთათვის განკუთვნილი მოჩუქურთმებული სკამები ავსებს. მშენებლობა 1446 წელს დაიწყო, ძირითადი ნაგებობა კი 1515 წლისთვის დასრულდა. კაპელის სილამაზეს მორთულობასთან ერთად პროპორციების სიზუსტეც განსაზღვრავს. არქიტექტურული ფორმების თანმიმდევრული გამეორება ამ უხვად მორთულ სივრცეში მკაფიო წესრიგის განცდას ქმნის.

დოჟების სასახლე, ვენეცია, იტალია

ვენეციის დოჟების სასახლე ამ ჩამონათვალში გოტიკური საერო არქიტექტურის ნიმუშია. მისი სანაპიროსა და პიაცეტისკენ მიმართული გოტიკური ფრთები XIV–XV საუკუნეებში აშენდა. მოგვიანებით კომპლექსს რენესანსისა და მანიერიზმის სტილის ნაწილებიც დაემატა. სასახლეში ვენეციის რესპუბლიკის პოლიტიკური და ადმინისტრაციული საქმიანობა მიმდინარეობდა. წყლის პირას აღმართული სასახლის ფასადებში გოტიკის ვენეციური თავისებურებები ჩანს, რომელთა აღქმაც სანაპირო გარემოსგან განუყოფელია.

უნგრეთის პარლამენტის შენობა, ბუდაპეშტი, უნგრეთი

დუნაის სანაპიროზე მდებარე უნგრეთის პარლამენტის შენობა არქიტექტორ იმრე შტეინდლის პროექტით აიგო. მისი ნეოგოტიკური ფასადი, წვეტიანი კოშკურები და ცენტრალური გუმბათი ბუდაპეშტის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ხედს ქმნის. შენობის დაგეგმარებაში მდინარეს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭებოდა: შტეინდლმა კომპლექსი სანაპიროს პარალელურად განალაგა, ამიტომ მისი გრძელი ფასადი მოპირდაპირე ნაპირიდან მთლიანად ჩანს. არქიტექტორისთვის ერთ-ერთი მთავარი მაგალითი ლონდონის ვესტმინსტერის სასახლე იყო, თუმცა ბუდაპეშტის პარლამენტის გაფორმებაში უნგრეთის ისტორიას გამორჩეული ადგილი უკავია. ფასადსა და გუმბათქვეშა დარბაზში ქვეყნის ისტორიული მოღვაწეების ქანდაკებებია განთავსებული.